Bài tập nâng cao · Bài 25
DẠNG 3. THIẾT DIỆN ĐI QUA MỘT ĐIỂM VÀ SONG SONG VỚI MỘT ĐƯỜNG THẲNG Định nghĩa thiết diện: Thiết diện (mặt cắt) là một đa giác phẳng thu được khi cắt một khối chóp bằng một mặt phẳng. (Các cạnh của đa giác thu được là các đoạn giao tuyến của mặt phẳng với mặt bên hoặc mặt đáy của hình chóp). Phương pháp: Tìm thiết diện của một hình chóp với một mặt phẳng $\left( P \right)$: Bước 1: Từ điểm chung có sẵn, xác định giao tuyến đầu tiên của $\left( P \right)$ với một mặt của hình chóp (có thể là mặt phẳng trung gian). Bước 2: Cho giao tuyến vừa tìm được cắt các cạnh của mặt đó của hình chóp, ta sẽ được các điểm chung mới của $\left( P \right)$ với các mặt khác. Từ đó xác định được giao tuyến với các mặt này. Bước 3: Tiếp tục như trên tới khi các giao tuyến khép kín ta được thiết diện. Chú ý: + Thiết diện của một khối chóp là một đa giác bao quanh viền ngoài khối chóp, không có đường thẳng nào đâm xuyên bên trong khối chóp đó. + Có thể tìm thiết diện bằng phương pháp dựng giao điểm.
Bài tập nâng cao Đường thẳng và mặt phẳng song song · Bài 25
a) Xác định thiết diện của hình chóp với mặt phẳng $\left( \alpha \right)$.
b) Tìm điều kiện của $MN$ để thiết diện là hình thang.
Xem lời giải
Lời giải

a) Xác định thiết diện của hình chóp với mặt phẳng $\left( \alpha \right)$.
Ta có : $\left\{ \begin{array}{l} M\in\left( \alpha \right)\cap\left( SAB \right) \\ \left( \alpha \right)\parallel SA,SA\subset\left( SAB \right) \end{array} \right.\Rightarrow \left( \alpha \right)\cap\left( SAB \right)=MP$ (với $MP\parallel SA,P\in SB$).
Gọi $R=MN\cap AC\,\,\left( MN,AC\subset\left( ABCD \right) \right)$.
Ta có: $\left\{ \begin{array}{l} R\in\left( \alpha \right)\cap\left( SAC \right) \\ \left( \alpha \right)\parallel SA,SA\subset\left( SAC \right) \end{array} \right.\Rightarrow \left( \alpha \right)\cap\left( SAC \right)=RQ$ (với $RQ\parallel SA,Q\in SC$)
Vậy thiết diện của hình chóp với mặt phẳng $\left( \alpha \right)$ là tứ giác $MPQN$
b) Tìm điều kiện của $MN$ để thiết diện là hình thang.
Ta có $MPQN$ là hình thang $\Rightarrow \left[ \begin{array}{l} MP\parallel QN\,\,\left( 1 \right) \\ MN\parallel PQ\,\,\left( 2 \right) \end{array} \right.$
Xét (1) ta có $\left\{ \begin{array}{l} SA\parallel MP \\ MP\parallel QN \end{array} \right.\Rightarrow SA\parallel QN$.
Do đó: $\left\{ \begin{array}{l} SA\parallel QN \\ QN\subset\left( SCD \right) \end{array} \right.\Rightarrow SA\parallel\left( SCD \right)$ (vô lí).
Xét (2) ta có $\left\{ \begin{array}{l} BC=\left( ABCD \right)\cap\left( SBC \right) \\ MN\subset\left( ABCD \right),PQ\subset\left( SBC \right) \end{array} \right.\Rightarrow MN\parallel BC$ .
Ngược lại, nếu $MN\parallel BC$ thì $\left\{ \begin{array}{l} PQ=\left( \alpha \right)\cap\left( SBC \right) \\ MN\subset\left( \alpha \right),BC\subset\left( SBC \right) \end{array} \right.\Rightarrow MN\parallel PQ$.
Vậy để thiết diện là hình thang thì $MN\parallel BC$.