Bài tập nâng cao · Bài 14
Dạng 2. Dùng phương pháp hàm số để tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của biểu thức
Bài tập nâng cao Giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số · Bài 14
(THPT Trần Nhân Tông 2018) Cho hai số thực $x,y$ thỏa mãn $9x^3+(2-y\sqrt{3xy-5})x+\sqrt{3xy-5}=0$. Tìm giá trị nhỏ nhất của $P=x^3+y^3+6xy+3(3x^2+1)(x+y-2)$.
Xem lời giải
Lời giải
Ta có $9x^3+(2-y\sqrt{3xy-5})x+\sqrt{3xy-5}=0$
$\Leftrightarrow 27x^3+6x=(3xy-5)\sqrt{3xy-5}+2\sqrt{3xy-5}$.
Xét hàm số $f(t)=t^3+2t$ trên $\mathbb R$. Vì $f'(t)=3t^2+2>0$ với mọi $t\in\mathbb R$, hàm số đồng biến trên $\mathbb R$.
Do đó $3x=\sqrt{3xy-5}$, suy ra $x\geq0$ và $9x^2=3xy-5$. Trường hợp $x=0$ dẫn đến $0=-5$, vô lí, nên $x>0$.
Theo các biểu thức trong bản gốc,
$P=x^3+y^3+6xy+3(3x^2+1)(x+y-2)$
$=x^3+y^3+6xy+(9x^2+3)(x+y-2)$
$=x^3+y^3+6xy+(3xy-2)(x+y-2)$
$=x^3+y^3+3x^2y+3xy^2-2(x+y)+4$
$=(x+y)^3-2(x+y)+4$.
Mặt khác, $x+y=x+\dfrac{9x^2+5}{3x}=4x+\dfrac{5}{3x}\geq2\sqrt{4x\cdot\dfrac{5}{3x}}=\dfrac{4\sqrt5}{\sqrt3}$.
Đặt $t=x+y$, khi đó $t\geq\dfrac{4\sqrt5}{\sqrt3}$. Xét $h(t)=t^3-2t+4$; ta có $h'(t)=3t^2-2>0$ trên miền đang xét.
Vì vậy $P\geq h\left(\dfrac{4\sqrt5}{\sqrt3}\right)=\dfrac{36+296\sqrt{15}}9$.
Vậy giá trị nhỏ nhất của $P$ là $\dfrac{36+296\sqrt{15}}9$.
$\Leftrightarrow 27x^3+6x=(3xy-5)\sqrt{3xy-5}+2\sqrt{3xy-5}$.
Xét hàm số $f(t)=t^3+2t$ trên $\mathbb R$. Vì $f'(t)=3t^2+2>0$ với mọi $t\in\mathbb R$, hàm số đồng biến trên $\mathbb R$.
Do đó $3x=\sqrt{3xy-5}$, suy ra $x\geq0$ và $9x^2=3xy-5$. Trường hợp $x=0$ dẫn đến $0=-5$, vô lí, nên $x>0$.
Theo các biểu thức trong bản gốc,
$P=x^3+y^3+6xy+3(3x^2+1)(x+y-2)$
$=x^3+y^3+6xy+(9x^2+3)(x+y-2)$
$=x^3+y^3+6xy+(3xy-2)(x+y-2)$
$=x^3+y^3+3x^2y+3xy^2-2(x+y)+4$
$=(x+y)^3-2(x+y)+4$.
Mặt khác, $x+y=x+\dfrac{9x^2+5}{3x}=4x+\dfrac{5}{3x}\geq2\sqrt{4x\cdot\dfrac{5}{3x}}=\dfrac{4\sqrt5}{\sqrt3}$.
Đặt $t=x+y$, khi đó $t\geq\dfrac{4\sqrt5}{\sqrt3}$. Xét $h(t)=t^3-2t+4$; ta có $h'(t)=3t^2-2>0$ trên miền đang xét.
Vì vậy $P\geq h\left(\dfrac{4\sqrt5}{\sqrt3}\right)=\dfrac{36+296\sqrt{15}}9$.
Vậy giá trị nhỏ nhất của $P$ là $\dfrac{36+296\sqrt{15}}9$.